مقدمه‌ای بر آسیب‌شناسی آموزش دیزاین در ایران

عیسی طاهریانفر

عیسی طاهریانفر

طراح صنعتی و پژوهشگر حوزه دیزاین

آموزش بیتردید مهمترین مولفهیِ توسعه در هر جامعهای است و بدون سرمایهگذاری در آن موفقیتی در این مسیر اتفاق نمیافتاد. برای این مهم باید چالشهای پیش رو و آسیبهای آن را شناخت.

آسیبشناسی (Pathology) فرآیند کشف و درمان آسیب یا بیماری ست. درست به مانند مدلهای فرآیند طراحی، از کشف تا حل مسیله.

معتقدم موضوع بحث در حوزهی طراحی اجتماعی (Social Design) مطرح و مبتنی بر متد و نگرشِ تفکر طراحی قابل حل است.

بطور عمومی دو نگرش کلی در نحوهیِ برخورد در حوزه آسیبشناسی نظام آموزشی به نظر می رسد:

الفروند از بالا به پایین ( طراحیِ نظام آموزشی: طرح نیازز پایین به بالا ( کشفِ مشکلات آموزشی: حل مسیله )

در عین حال برخورد ترکیبی میتواند بیشترین شانس موفقیت را داشته باشد، زیرا در مُدل اول مقاومت به نظاممندیِ جدید صورت میگیرد و همچنین پر هزینهتر است و در مدل دوم هم، درمان شکل موضعی دارد.

بهتر میبینم در برخورد با موضوع آسیبشناسی آموزش دیزاین در ایران، رفتار دیالکتیکی داشته باشیم وگرنه در نظریههای نخ نما و ناکارآمد قبلی باقی خواهیم ماند. یعنی ایجاد یک کُنش خِرد‌گرایانه و رسیدن به یک راه‌حل یا نظریه‌یِ جدید.

در عین‌حال ضروری به نظر می‌رسد به بررسی وضعیت موجود در سه گام بپردازیم:

الفآسیب‌شناسی نظام آموزشی

بآسیب‌شناسی آموزش هنر

جآسیب‌شناسی آموزش دیزاین

موارد و عنوان‌هایی که در پی آورده‌اَم مستلزم بررسی و تحقیق و نتیجه‌گیریِ مبتنی بر آسیب است که باید یک‌به‌یک به آن پرداخته شود تا شاید راه‌حلی کارآمد از آن استنتاج گردد.

آسیب‌شناسی نظام آموزشی:

  1. تقسیم کار ( پیامد‌‌های تقسیم کارِ نابهنجار در ارکانِ نظام آموزشی)
  2. مهمترین مسایل پیش روی:  عدم همکاری بینِ نهادیعدم تعامل نظام آموزشی با خانوادهنقش رسانه‌های اجتماعیکمیت و کیفیت نیروی متخصص آموزشی 
  3. دانش آموزان: بررسی متغیرهای جذب یا طرد از اجتماع ( کیفیت زندگیمشارکت اجتماعیتبعیض اجتماعیسرمایه‌یِ فرهنگی )
  4. عوامل موثر بر نشاط اجتماعی ( امید به آیندهرفاه اجتماعیپذیرش اجتماعی )
  5. آسیب‌های شبکه‌های اجتماعی ( خانواده‌گریزیبی اعتمادیِ اجتماعیاثراتِ تحصیلیازدواج زود‌هنگامپورنوگرافی )
  6. آگاهی دانش‌آموزان در باره‌یِ حقوق شهروندی ( حقوق مدنی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، جنسیتی )

آسیب‌شناسی آموزش هنر:

  1. آموزش هنر در مدارس و دانشگاه ها ( ضرورت و سرمایه گذاریتاثیر خانواده و نظام آموزشی )
  2. چگونه‌گی جذب معلمان و اساتید
  3. متدها و روش‌های آموزش هنر ( گذشتهحالآینده )
  4. تدوین محتواهای آموزشی ( کتب درسی و منابع مطالعه و تحقیق )
  5. رشته ها و گرایشات هنری
  6. جایگاه معرفت شناختی هنر / معرفت هنری ( فهمِ مقصد دار = معرفت ) در نظام آموزشی هنر
  7. باور در جامعه هنریاهدافِ پرورش هنرمنداستقلالِ هنریجایگاه هنر
  8. ضرورت هنر در روند تکامل اجتماعی ( عنوان کتاب اِرنِست فیشر، که به اقتضای زمان و مکان ما قابل تاویل است )
  9. اتمسفرِ فضای آموزشی

آسیب‌شناسی آموزش دیزاین:

  1. رشته های مرتبط در حوزه‌یِ دیزاینسرفصل‌های آموزشی ( سیلابس‌های آموزشی )
  2. تخصص و گرایشات تحصیلی
  3. نحوه‌یِ پذیرش دانشجو و آینده‌یِ تخصص‌های دیزاین و ظرفیت جذب بازار کار
  4. تخصص‌های اساتید و کیفیت سنجی روشهای تدریس ( متدهای آموزشی )
  5. فضای آموزشی / کارگاه ها / بازدیدهای میدانی
  6. ارتباط با صنعت / آشنایی با فن‌آوری و مواد / کارآموزی های موثر
  7. امکاناتِ تحیقیق و بروزرسانی اطلاعات و تعاملات داخلی و خارجی با طراحان، تولید کنندگان، بازار  و دانشگاه‌ها
  8. شناخت جامعه و بازار به تخصص‌های حوزه‌یِ دیزاین
  9. اتحادیه‌های صنفی / تعرفه‌های خدمات

آن چه از عمقِ این فضایِ در هم تنیده برمی‌آید این است که مشکلات آموزشی که در تمام اَشکال آن عضو حیاتیِ بدنه‌ای به نام فرهنگ است و فرهنگ یک روندِ شدنِ آرام و همیشه در جریان می‌باشدتعریف فرهنگ: پویایی خود شدن در فرآگرد زمان / دکتر ناصر تکمیل همایون، بی‌تردید ترمیمِ آسیب‌های آن نیز‌ زمان‌بَر و طولانی اتفاق می‌افتد. مثل بیماریِ مضمنی که به وقت درمان نشده است و حال، سخت درمان می‌شود و گاه تا مرزِ نا‌امیدی پیش می‌رود.

به یقین هرگونه نتیجه‌گیری و نظر شخصی و راه‌حل‌های موردی، تنها جنبه‌یِ تعاملی و جهت کشف راه‌حل دارد و رفتار سلیقه‌ای راه به جایی نخواهد برد. تنها به عنوان کسی که عاشق ایران است و بچه‌های وطن‌اَش را فرزند خود می‌داند این را تجربه کرده‌ام که کنار تخصص و دانش لازمه‌یِ حلِ مسایل اجتماعی فراتر از دانشِ صِرف است، نوعی آگاهی جهان‌شمول‌تر…! که البته اگر با دانش همراه شود بسیاری از آسیب‌ها درمان می‌شوند. به تجربه و نَه مطلق و تنها جهتِ به اشتراک‌گذاری موارد زیر را موثر می‌دانم:

  • در نظر گرفتنِ آموزش، فراتر از یک وظیفه، بلکه به عنوانِ یک مسیولیت اجتماعی
  • توجه به معرفتِ هنری و جهان بینی و جنبه های اخلاقی/ صداقت/ پایبندی/ تعهد/ عشق و دوست داشتن
  • تقویت امید و تشویق به تداومِ آرزوها، خیال پرداز‌ی‌ها، آرما‌ن‌خواهی
  • تاکید بر نقشِ تفکر و درست دیدن جهان پیرامونی
  • فراتر از طرح مسایل نظری، تلاش برایِ تبدیلِ سوبژه ها به واقعیات عینی (ابژه)

این مطلب را هم‌رسانی کنید:

اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در email

شاید این مطالب هم برای شما جالب باشد

اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments